ความท้าทายที่บริษัทญี่ปุ่นในประเทศไทยเผชิญในการเลือกใช้ระบบ ERP (1)

Date : 13-02-2026

ERP ก้าวแรกของกลยุทธ์การเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลขององค์กร

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นอุตสาหกรรมหรือประเภทธุรกิจใด การผลักดันโครงการ DX (Digital Transformation) และการนำ AI มาใช้ในการดำเนินงาน หรือที่เรียกรวมกันว่า “กลยุทธ์การเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล” ได้กลายเป็นภารกิจเร่งด่วนสำหรับหลายองค์กร สิ่งเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพหรือผลิตภาพภายในองค์กรเท่านั้น แต่ยังเป็นตัวชี้วัดที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียภายนอกองค์กรใช้ในการประเมินมูลค่าและศักยภาพของบริษัทมากขึ้นเรื่อย ๆ

ระบบ ERP มีบทบาทสำคัญในฐานะแพลตฟอร์มข้อมูลพื้นฐานที่เอื้อต่อการนำ DX และ AI มาใช้งาน อย่างไรก็ตาม แม้จะมีการนำ ERP มาใช้แล้ว หากกระบวนการทางธุรกิจและระบบงานยังไม่ได้รับการบูรณาการและทำให้เป็นมาตรฐานอย่างเพียงพอ องค์กรก็จะเผชิญกับข้อจำกัดอย่างมากในการนำข้อมูลดิจิทัลไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้ผลตอบแทนจากการลงทุน (ROI) ต่ำลงเท่านั้น แต่ยังอาจนำไปสู่ความจำเป็นในการลงทุนระบบเพิ่มเติมจำนวนมากในอนาคตอีกด้วย

ขณะเดียวกัน บริษัทญี่ปุ่นจำนวนมากที่ดำเนินธุรกิจในประเทศไทย มักไม่มีบุคลากร IT ชาวญี่ปุ่นที่สามารถออกแบบRoadmapการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลโดยมี ERP เป็นศูนย์กลางได้อย่างเหมาะสม ในหลายกรณี ทีม IT ในท้องถิ่นจะรับผิดชอบเพียงการดูแลคอมพิวเตอร์และเครือข่ายเท่านั้น ส่วนฝ่าย IT ที่สำนักงานใหญ่ในญี่ปุ่นก็มักอ้างข้อจำกัดด้านภาระงาน ทำให้ไม่สามารถให้การสนับสนุนบริษัทในต่างประเทศได้อย่างเพียงพอ นี่คือสภาพความเป็นจริงที่เกิดขึ้นกับหลายองค์กร

บริษัทของเราได้ให้การสนับสนุนการนำระบบ ERP ไปใช้งานกับบริษัทมากกว่า 40 แห่งในประเทศไทย (ณ เดือนกุมภาพันธ์ 2026) จากการมีส่วนร่วมในการนำเสนอระบบและการให้คำปรึกษา เรายังได้รับฟังปัญหาและความท้าทายจากอีกหลายองค์กร ในคอลัมน์นี้ เราจึงขอถ่ายทอดประสบการณ์ที่สั่งสมมา เพื่ออธิบายถึงความยากลำบากที่บริษัทญี่ปุ่นต้องเผชิญในการประเมินและเลือกใช้ระบบ ERP รวมถึงสาเหตุเชิงลึกของปัญหาเหล่านั้น

รู้ว่ามีปัญหา แต่ไม่รู้จะเริ่มต้นจากตรงไหน

สำหรับผู้บริหารชาวญี่ปุ่นจำนวนมากที่เพิ่งได้รับมอบหมายให้มาประจำการในบริษัทย่อยในต่างประเทศ ปัญหาแรกที่มักสังเกตเห็นคือ “ความน่าเชื่อถือของข้อมูลรายงาน” ตัวชี้วัดการบริหารขั้นพื้นฐาน เช่น

• การคาดการณ์ยอดขาย
• ยอดขายจริงและอัตรากำไรขั้นต้น
• อัตราการหมุนเวียนสินค้าคงคลัง
• แผนการผลิตเทียบกับผลผลิตจริง และความคลาดเคลื่อนด้านต้นทุน

ข้อมูลเหล่านี้อาจไม่สามารถดึงมาใช้งานได้ทันที ใช้เวลานานในการจัดทำ หรือมีความคลาดเคลื่อนสูง

เป็นที่ชัดเจนในทันทีว่าส่วนหนึ่ง (หรืออาจเป็นส่วนใหญ่) ของปัญหาเกิดจากการขาดแพลตฟอร์มระบบธุรกิจแบบบูรณาการ ข้อมูลจำนวนมากยังคงถูกจัดการด้วยมือ หรือถูกรวบรวมจากหลายระบบ อย่างไรก็ตาม การทำความเข้าใจว่า เหตุใด สถานการณ์เช่นนี้จึงเกิดขึ้น กลับเป็นเรื่องที่ยากอย่างยิ่ง เหตุผลที่มักได้ยิน ได้แก่

• “ตั้งแต่ผม/ดิฉันเข้ามาทำงานก็เป็นแบบนี้อยู่แล้ว แม้จะไม่สะดวก แต่ก็คิดว่าน่าจะต้องทำแบบนี้”
• “เคยเสนอแนวทางปรับปรุงให้ผู้จัดการชาวญี่ปุ่นคนก่อน แต่ถูกปฏิเสธโดยไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจน”
• “ผู้ขายระบบบอกว่าฟังก์ชันนี้ไม่สามารถทำได้ด้วย ERP ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน”
• “กระบวนการทำงานของเรามีความเฉพาะตัวและซับซ้อน จึงใช้ Excel จะดีกว่า”
• “ฝ่ายผลิตบอกว่าการป้อนข้อมูลในระบบใช้เวลามากเกินไป จึงเลือกใช้แบบฟอร์มเขียนมือแทน”

เมื่อพยายามสอบถามรายละเอียด ก็จะพบเหตุผลในระดับผิวเผินจำนวนมาก และด้วยอุปสรรคด้านภาษา หรือคำอธิบายที่ไม่สอดคล้องกันระหว่างแต่ละแผนก ทำให้สาเหตุที่แท้จริงยิ่งคลุมเครือมากขึ้น

ในอุดมคติแล้ว ฝ่าย IT ควรเป็นผู้นำในการระบุปัญหา วิเคราะห์สาเหตุรากฐาน และเสนอแนวทางปรับปรุง อย่างไรก็ตาม แม้ทีม IT ที่มีประสบการณ์ด้านการพัฒนาแอปพลิเคชัน มักจะมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาระบบเพื่อตอบสนองความต้องการเฉพาะของแต่ละแผนกเป็นหลัก ส่งผลให้การประสานมุมมองข้ามสายงานและการรวบรวมความต้องการในภาพรวมของทั้งองค์กรเป็นเรื่องที่ท้าทายอย่างมาก

ด้วยเหตุนี้ ผู้บริหารชาวญี่ปุ่นที่เราพบจึงมักมีความกังวลร่วมกันดังต่อไปนี้

• “แต่ละแผนกเสนอรายการปรับปรุงระบบมาเป็นจำนวนมาก แต่ผม/ดิฉันไม่สามารถตัดสินได้ว่าเรื่องใดสำคัญจริง และเรื่องใดคุ้มค่ากับการลงทุน”
• “ข้อเสนอส่วนใหญ่ดูเหมือนจะเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพเฉพาะงานของแต่ละแผนก ไม่เห็นประโยชน์ในระดับทั้งบริษัท หรือความเชื่อมโยงกับมูลค่าและความสามารถในการแข่งขันขององค์กร”
• “การพูดคุยส่วนใหญ่มุ่งไปที่การเปรียบเทียบฟังก์ชันของ ERP แต่เรายังไม่ได้กำหนดให้ชัดเจนว่าบริษัท จำเป็นต้องบรรลุอะไร ผ่านระบบนี้”

ภายใต้สภาพแวดล้อมเช่นนี้ องค์กรจะสามารถจัดระเบียบความต้องการของระบบ ERP ให้ตอบโจทย์การดำเนินงานของทุกแผนก และได้รับข้อเสนอที่เหมาะสมและแม่นยำจากผู้ขายระบบ ERP ได้อย่างไร?

ในคอลัมน์ถัดไป เราจะมาเจาะลึกประเด็นนี้เพิ่มเติม